BẠCH THÁI BƯỞI – “ÔNG VUA TÀU THỦY” ĐẦU THẾ KỶ XX

Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp (1897-1914) đã làm cho cơ cấu xã hội Việt Nam có những chuyển biến sâu sắc. Bên cạnh những giai cấp cũ, xuất hiện những giai tầng mới như giai cấp công nhân, tầng lớp tư sản, tiểu tư sản. Do bị tư sản Pháp và phong kiến trong nước chèn ép nên giai cấp tư sản Việt Nam nhỏ bé về kinh tế. Tuy nhiên, trong cuộc Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, giai cấp tư sản dân tộc Việt Nam cũng mạnh hơn, vì hàng hoá của Pháp vào Việt Nam bị giảm sút, nhiều tư sản Pháp rút vốn. Nhiều người đã trở thành ông chủ của những hãng buôn, hãng sản xuất lớn, như Bạch Thái Bưởi.

Bạch Thái Bưởi sinh năm 1874, tại làng An Phú, huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông. Lúc nhỏ, vì nhà nghèo ông phải bỏ học, xin vào làm việc cho một hãng buôn Tây ở phố Tràng Tiền, Hà Nội. Năm 1894, ông chuyển sang làm kí lục cho một hãng thầu công chính. Năm 1895, Bạch Thái Bưởi được sang Pháp làm phiên dịch cho một gian trưng bày các sản vật của Việt Nam tại hội chợ ở Bordeaux. Khi thực dân Pháp xây dựng cầu Long Biên, Bạch Thái Bưởi xin vào làm đốc công.

Cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX, khi thực dân Pháp xây dựng nhiều công trình giao thông, Bạch Thái Bưởi lại chung vốn với một người Pháp buôn gỗ bán cho Sở Hoả Xa Đông Dương, thu lãi lớn.

Năm 1906, ông giành thắng lợi trong cuộc đấu giá lĩnh trưng nhà cầm đồ Nam Định, rồi lại thầu thu thuế chợ Nam Định, chợ Vinh – Bến Thuỷ, mở hiệu cơm Tây ở Thanh Hoá, mở nhà in Đông Kinh Ấn Quán, khai thác mỏ than ở Bí Chợ… Trong các ngành kinh doanh, Bạch Thái Bưởi chú trọng đầu tư vào ngành giao thông vận tải đường thuỷ và trở nên giàu có trong lĩnh vực này.

Năm 1909, ông bắt đầu bước vào kinh doanh vận tải đường thuỷ. Lúc đầu ông thuê của công ty vận tải tàu thuỷ Marty D’Abbadie 3 chiếc tàu, cho 2 chiếc chạy tuyến Nam Định – Hà Nội, một chiếc chạy tuyến Nam Định- Vinh – Bến Thuỷ. Trong thời gian đầu, Bạch Thái Bưởi phải cạnh tranh với hai thế lực lớn là người Hoa và người Pháp. Có tháng ông chỉ thu được 15 đến 20 đồng, trong khi đó ông phải trả cho chủ tàu 200 đồng. Nguy cơ phá sản luôn rình rập. Nhờ tuyên truyền và tổ chức tốt, Bạch Thái Bưởi thu hút một lượng khách lớn, thu nhập về kinh doanh vận tải ngày càng tăng nhanh. Năm 1915, Bạch Thái Bưởi đã mua lại toàn bộ đội thu và xưởng sửa chữa tàu của công ty bị phá sản, nâng tổng sổ tàu lên 15 chiếc. Năm 1917, ông mua thêm 6 tàu, một số sà lan và xưởng sửa chữa tàu thuỷ của một công ty Pháp nâng tổng số tàu của ông lên 20 chiếc. Với số lượng thu này, ông đã mở rộng các tuyến chạy khắp Bắc Kì tiêu biểu như các tuyến Nam Định, Hải Phòng, Móng Cái, Tuyên Quang

Năm 1916, Bạch Thái Bưởi thành lập công ty “Giang hải luân thuyền Bạch Thái công tygọi tắt là “Bạch Thái công ty”. Năm 1919, công ty đã sở hữu 25 tàu lớn nhỏ chạy trên khắp các sông ở Bắc Kì và Trung Kì, ngoài ra công ty còn có 20 chiếc sà lan. Mỗi năm tổng số tàu và sà lan của công ty chạy khoảng 5.000 chuyến, với 1,5 triệu lượt hành khách và 15 vạn tấn hàng hoá. Công ty của Bạch Thái Bưởi đã tạo việc làm cho 1.415 người.

Năm 1920, xưởng đóng tàu của công ty Bạch Thái đóng thành công tàu đi biển Bình Chuẩn. Năm 1922, Bạch Thái Bưởi đã trúng thầu được một chiếc tàu nữa của Pháp, có sức chở 3.300 tấn với vận tốc 12 hải lý/giờ. Nhờ thế ông mở thêm tuyến vận tải đường biển trong nước và đi các nước trong khu vực, như Hồng Kông, Philippin, Thượng Hải… Đầu những năm 20 của thế kỉ XX công ty Bạch Thái có 40 tàu, làm chủ hầu như các tuyến vận tải đường thuỷ trong nước và một số tuyến đường biển đi các nước.

Chiến tranh thế giới lần thứ nhất kết thúc (1918), thực dân Pháp tiến hành công cuộc khai thác thuộc địa lần hai (1919-1939), tiếp đến trên thế giới diễn ra cuộc đại khủng hoảng kinh tế (1929-1933); những điều này đã tác động xấu đến công việc kinh doanh của tư sản Việt Nam, trong đó có công ty Bạch Thái. Việc buôn bán của công ty ngày càng làm ăn sa sút và thua lỗ. Ngày 5-4-1929, Bạch Thái Bưởi phải bán toàn bộ xưởng sửa chữa và đóng tàu mới của công ty. Sự kiện này đánh dấu sự phá sản hoàn toàn của công ty “Giang hải luân thuyền Bạch Thái”. Năm 1932, Bạch Thái Bưởi qua đời thọ 58 tuổi.

Bạch Thái Bưởi là một trong những nhà tư sản của Việt Nam đầu thế kỉ XX. Từ bàn tay trắng nhưng với tài kinh doanh, ông đã trở thành một trong những người giàu có nhất trong giới kinh doanh việt Nam đầu thế kỉ XX. Thời kỳ huy hoàng nhất công ty của ông sở hữu hơn 40 tàu, làm chủ khắp các tuyến đường sông ở Bắc Kì, Trung Kì, đường biển nội địa và đường hàng hải trong khu vực châu Á. Tuy nhiên, sự phát triển đó chỉ duy trì trong một thời gian, khi những điều kiện thuận lợi không còn, công ty của ông dần dần đi xuống và phá sản. Sự phá sản của công ty “Giang hải luân thuyền Bạch Tháiphần nào còn biểu hiện sự nhỏ bé về kinh tế của tư sản Việt Nam trước tư sản Pháp và tư sản Hoa Kiều.

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s

%d bloggers like this: